 |
 |
 Strandblaðka eða blaðbeðja, Beta vulgaris var. cicla, er afar næringarík blað- og stilkjurt. Blöðin eru saðsöm, gljáandi græn, með grófum æðum. Einnig eru til afbrigði með fagurgulum eða skærrauðum æðum og blaðstilkum. Öll afbrigðin eru jafngild til manneldis. Blaðbeðja hefur fyrst svolítið sérstakt bragð, finnst mörgum, en það venst vel. Ung blöð má nota í hrásalöt, en yfirleitt eru blöð og stilkar soðnir létt fyrir neyslu. Við það mildast bragðið.
Blaðbeðja er afar auðug af A-, C-, og K-vítamínum. Einnig af stein- og snefilefnum. Hún er kalóríusnauð. Orkuinnihald í hverjum 100 grömmum er aðeins 86 kílójúl. Blaðbeðjan, stundum nefnd mangold, er eiginlega sömu tegundar og rauðrófur og sykurrófur. Allar eru þessar matjurtir komnar af strandblöðkunni, Beta vulgaris, sem teygir heimkynni sín meðfram ströndunum frá Svartahafi allt vestur til Eystrasaltslandanna. Fjölbreytileiki tegundarinnar er afar mikill og menn hafa hagnýtt sér hana í meira en fimmþúsund ár. Fyrstu heimildir um ræktunina eru persneskar (Íran) frá því um 3000 árum fyrir okkar tímatal og leifar af strandblöðku hafa fundist í Egyptalandi við uppgröft mannvista frá tímum Faróanna. En hin þróaða blaðbeðja nútímans mun samt hafa komið frá Sikiley á miðöldum.
Blaðbeðju má í stórum dráttum nota eins og spínat. Léttsoðin blöð og stilkar (4-6 mínútur - best að gufusjóða) passa vel við soðinn fisk, einkum laxfiska og saltfisk. Þá gjarna með ögn af rifinni piparrót eða mildu sinnepi og smjörklípu. Einnig má steikja hana á pönnu í nokkrar mínútur og krydda að vild. Blaðbeðja er sögð góð þeim sem þjást af lungnakvillum eða eru að ná sér eftir veikindi. Hana má frysta heila og geyma til vetrarins. Gera má "pestó" úr blaðbeðju og kryddjurtum. Gott með soðnu bankabyggi og rófum. |
|
|
|
|
